Kriolezja na przewlekły ból stawów – kolano, biodro, bark

Kolano boli przy każdym kroku, a poranna sztywność stawów nie odpuszcza mimo leczenia? Przewlekły ból stawów, który nie ustępuje po lekach, fizjoterapii czy zastrzykach, potrafi odebrać sen i codzienną sprawność. Dla części pacjentów ulgę może przynieść kriolezja, czyli celowane mrożenie nerwów przewodzących ból.

Dla kogo jest kriolezja stawów

Kriolezja to metoda objawowa. Sprawdza się tam, gdzie ból ma charakter przewlekły, jest dobrze umiejscowiony i utrzymuje się mimo prawidłowego leczenia. Najczęściej rozważamy ją w takich sytuacjach:

• Choroba zwyrodnieniowa kolana (gonartroza). Gdy chrząstka cieńczeje, kości ocierają się o siebie, pojawia się ból przy chodzeniu i schodzeniu ze schodów. Ból przewodzą drobne nerwy czuciowe, zwane nerwami genikularnymi (kolanowymi) – to właśnie je obejmujemy mrożeniem.
• Zwyrodnienie biodra i barku. W biodrze ból promieniuje do pachwiny i uda, w barku ogranicza unoszenie ręki. Po wcześniejszej diagnostyce można objąć kriolezją gałązki nerwowe zaopatrujące dany staw.
• Przetrwały ból w chorobach zapalnych. W reumatoidalnym zapaleniu stawów (RZS) zdarza się, że mimo dobrze kontrolowanej choroby jeden staw pozostaje bolesny. Kriolezja działa wtedy objawowo, jako dodatek do leczenia prowadzonego przez reumatologa.
• Pacjenci z przeciwwskazaniem do operacji. Gdy endoproteza jest zbyt ryzykowna lub pacjent chce ją odsunąć w czasie, kriolezja bywa wartościowym pomostem, który zmniejsza ból i nie zamyka drogi do operacji w przyszłości.

Celowane wyciszenie bólu stawu pod kontrolą USG.

Jak działa kriolezja

Podczas zabiegu sonda krioterapeutyczna wytwarza bardzo niską temperaturę. Zimno na pewien czas wyłącza nerw przewodzący ból z chorego stawu. Sygnał bólowy zostaje przerwany, a pacjent odzyskuje większy komfort ruchu. Działanie jest odwracalne – nerw z czasem się regeneruje, dlatego w razie potrzeby zabieg można powtórzyć.

Cele zabiegu

Celem jest zmniejszenie bólu i poprawa jakości życia tam, gdzie leki i fizjoterapia przestały wystarczać. Kriolezja ma pozwolić pacjentowi sprawniej się poruszać i lepiej spać, a w wielu przypadkach odsunąć w czasie decyzję o operacji.

Jak wygląda zabieg

Kwalifikacja obejmuje badanie lekarskie i ocenę dotychczasowego leczenia, często z badaniem USG, które pomaga precyzyjnie zlokalizować staw i nerwy. Sam zabieg wykonujemy pod kontrolą USG, w znieczuleniu miejscowym i ambulatoryjnie, więc pacjent wraca tego samego dnia do domu. Powrót do codziennej aktywności jest szybki, a pełny efekt przeciwbólowy rozwija się stopniowo.

Jak długo utrzymuje się efekt

Ulga zwykle trwa od kilku miesięcy do nawet około 2 lat. Czas działania jest indywidualny i zależy między innymi od zaawansowania zmian w stawie. Gdy ból wróci, zabieg można powtórzyć, ponieważ nie ingeruje on w samą chrząstkę.

Czego kriolezja nie zrobi

Kriolezja usuwa ból, ale nie leczy choroby podstawowej. Nie cofa zwyrodnienia, nie odbudowuje zniszczonej chrząstki i nie przywraca utraconej funkcji stawu. W chorobach zapalnych nie zastępuje leczenia prowadzonego przez reumatologa – jest jego uzupełnieniem, a nie alternatywą.

Najczęściej zadawane pytania

Czy kriolezja wyleczy zwyrodnienie kolana?

Nie. Kriolezja nie cofa zwyrodnienia ani nie odbudowuje chrząstki. Łagodzi ból, czasowo wyłączając nerwy, które go przewodzą. Mówimy więc o uldze w bólu, a nie o wyleczeniu.

Czy po zabiegu mogę odstawić leczenie reumatologiczne?

Nie. Zwłaszcza w chorobach zapalnych, takich jak RZS, leczenie podstawowe trzeba kontynuować zgodnie z zaleceniami reumatologa. Kriolezja działa tylko na ból i nie wpływa na sam proces chorobowy.

Instytut Chirurgii Barku w Szczecinie. Zabieg kriolezji wykonuje lek. Dawid Gaborek (specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu). Więcej o kriolezji.